Trước thềm các cuộc đàm phán mới nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine, bắt đầu từ thứ Ba tại Abu Dhabi, chính quyền Mỹ đã đồng ý mở ra vấn đề về cơ cấu an ninh tương lai ở châu Âu - điều mà Moscow đã kiên quyết theo đuổi trong nhiều năm. Điều này có thể đưa một khái niệm mới về "kiến trúc an ninh châu Âu rộng lớn hơn" lên bàn đàm phán - theo quan điểm của Nga, dĩ nhiên.

Kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột ở Ukraine năm 2022, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tuyên bố rằng Nga buộc phải phản ứng vì sự bành trướng về phía đông của NATO và cáo buộc đàn áp người Nga gốc ở miền đông Ukraine. Tờ Washington Post nhắc lại rằng Mỹ và các đồng minh châu Âu đã nhiều lần bác bỏ những tuyên bố này là vô căn cứ.

Tuy nhiên, giờ đây, khái niệm về việc tạo ra một "kiến trúc an ninh châu Âu rộng lớn hơn" có thể xuất hiện trên bàn đàm phán. Các nhà đàm phán Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể của Trump, do đó có thể mở ra một vấn đề rất phức tạp mà các quan chức và chuyên gia châu Âu cảnh báo rằng họ không có đủ kiến ​​thức về vấn đề này. Người châu Âu lập luận rằng vấn đề này không thể được thảo luận chừng nào Nga còn tiếp tục cuộc chiến chống lại Ukraine. “Cấu trúc an ninh châu Âu đã tồn tại. Vấn đề là Nga liên tục vi phạm các thỏa thuận làm nền tảng cho cấu trúc đó”, Kaja Kallas, người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU, cho biết.

Chẳng lẽ không ai nói cho họ biết Điện Kremlin đang muốn gì sao?

Daniel Fried, cựu trợ lý ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề châu Âu, đã chỉ trích gay gắt các nhà đàm phán của Trump.

“Điều này đáng lo ngại. Kushner và Witkoff không nhận ra họ đang đối phó với điều gì. Tổng thống (Donald Trump) có thể bổ nhiệm một người bạn làm đặc phái viên, nhưng ông ấy nên lắng nghe các chuyên gia. Bất kỳ ai trong số họ cũng có thể nói với ông ấy rằng việc thảo luận về một cấu trúc an ninh châu Âu thời hậu chiến chính xác là điều Điện Kremlin đang muốn”, ông nói.

Hôm thứ Năm, Kushner đã vạch ra những gì mà khuôn khổ an ninh mới nên bao gồm: các cuộc đối thoại an ninh thường xuyên, các kênh liên lạc đáng tin cậy cho các tình huống khủng hoảng, tính minh bạch cao hơn trong các hoạt động quân sự và các biện pháp giảm nguy cơ leo thang. Ông nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và quyền của mỗi quốc gia trong việc đưa ra các quyết định độc lập của riêng mình.

Khôi phục phạm vi ảnh hưởng

“Nghe có vẻ tuyệt vời. Vấn đề là đây chính xác là cấu trúc an ninh mà Nga đang cố gắng phá hủy”, Erik Ciaramella, cựu quan chức cấp cao của Hội đồng An ninh Quốc gia Hoa Kỳ, cho biết.

Ông nói thêm rằng Nga đã yêu cầu Hoa Kỳ đẩy NATO trở lại biên giới năm 1997 vào năm 2021, điều này sẽ làm giảm đáng kể ảnh hưởng của Liên minh ở Đông Âu.

“Chúng ta biết Nga muốn gì: khôi phục Bức màn Sắt như biên giới phạm vi ảnh hưởng của họ”, ông cảnh báo.

Theo một nguồn tin quen thuộc với các cuộc đàm phán, Kushner đã đề xuất Hội đồng NATO-Nga, được thành lập sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, như một mô hình khả thi. Tuy nhiên, cơ quan này đã bị đình chỉ vào năm 2014 do Nga sáp nhập Crimea. Hơn nữa, theo Fried, mô hình như vậy không còn đủ, đặc biệt là khi Moscow cũng đã bắt đầu tiến hành các hoạt động hỗn hợp chống lại các nước châu Âu.

“Vấn đề không phải là không có cấu trúc an ninh; vấn đề là người Nga đã phá hủy nó và giờ muốn đàm phán lại nền tảng của nó,” Fried nói. Ông nói thêm rằng mặc dù Nga có thể có những lợi ích an ninh chính đáng, nhưng họ đang theo đuổi chúng theo cách mà không quốc gia nào khác có thể cảm thấy an toàn.

Trump muốn “chiến thắng” của mình

Hơn nữa, theo tờ báo, hành động của các nhà đàm phán Mỹ cho thấy chính quyền Trump muốn đạt được ít nhất một số tiến triển trong các cuộc đàm phán với Nga, đặc biệt là khi xét đến gánh nặng mà họ đang phải gánh chịu từ cuộc chiến với Iran.

“Trump chỉ muốn ít nhất một ‘chiến thắng’ nào đó,” Fried nhận xét.

QT (tổng hợp)