Một cuộc "cách mạng" lớn trong bao bì đang bắt đầu, các quy định mới dành cho các công ty và nhà kinh doanh sẽ có hiệu lực từ thứ Tư. Các giới hạn nghiêm ngặt sẽ loại bỏ gần như hoàn toàn các hóa chất được gọi là "vĩnh cửu", hay còn gọi là PFAS, khỏi bao bì thực phẩm. Ví dụ, chúng được sử dụng để đóng gói thức ăn nhanh, trong hộp bánh pizza hoặc giấy nướng bánh. Các quy định mới cũng sẽ ảnh hưởng đến quy trình sản xuất, có thể làm tăng giá thành hàng hóa. Các nhà sản xuất cũng phàn nàn rằng Liên minh châu Âu đang công bố các quy định kỹ thuật của mình về những thay đổi đã được lên kế hoạch quá muộn.

"Những chất này có đặc tính thấm hút tuyệt vời. Vì vậy, chúng được sử dụng trong bao bì thực phẩm và giấy mà lẽ ra không bao giờ được dùng để thấm dầu mỡ. Chúng được tìm thấy trong giấy nướng bánh, trong cốc," Tomáš Cajthaml từ Viện Vi sinh vật học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học CH Séc giải thích. Các chất alkyl perfluorinated và polyfluorinated (PFAS) đã xuất hiện từ những năm 1970. Và trong khoảng một phần tư thế kỷ, chúng cũng được sử dụng trong bao bì thực phẩm.

Ngày nay, chúng xuất hiện ở hầu hết mọi nơi. Cajthaml và nhóm của ông hiện đang nghiên cứu chúng ở Spitsbergen xa xôi. Chìa khóa thành công của PFAS trong ngành ẩm thực là sự kết hợp các thành phần, nhờ đó giấy không bị rò rỉ hoặc bị nhờn.

“Và nếu bạn tìm kiếm một chất nào đó có thể làm được điều này hoặc có các đặc tính tương tự, bạn sẽ không tìm thấy nó ở đây,” Lukáš Vápenka từ Viện Bảo quản Thực phẩm thuộc Đại học Công nghệ Hóa học ở Praha cho biết.

Tác hại của PFAS đã được biết đến từ nhiều năm nay và thị trường dường như đã bắt đầu tự điều chỉnh chúng. Tuy nhiên, các chất nguy hiểm có thể tồn tại trong bao bì thực phẩm – chúng xâm nhập vào từ các vật liệu được sử dụng nhiều lần.

Theo các chuyên gia, lệnh cấm này có thể được so sánh với lệnh cấm DDT vào những năm 70 hoặc polychlorinated biphenyls vào những năm 80 của thế kỷ trước. Tuy nhiên, sự so sánh này có sai sót ở một khía cạnh – trong khi các chất nói trên khó phân hủy nhưng vẫn có thể phân hủy được, thì PFAS là chất không thể phân hủy. Đó là lý do tại sao chúng được gọi là hóa chất vĩnh cửu.

Loại bỏ các hóa chất vĩnh cửu khỏi cơ thể

“Những chất này được đào thải khỏi cơ thể, nhưng thời gian bán hủy lên đến khoảng mười năm. Việc chúng ta đã và đang sử dụng chúng cho đến nay không giải quyết được vấn đề, mà chỉ là một bước nhỏ. Chúng ta liên tục tiếp nhận ngày càng nhiều các chất này”, Cajthaml nhấn mạnh.

“Chúng hầu như không phân hủy trong tự nhiên, các sinh vật sống không thể xử lý chúng và tích tụ lại. Sau đó, chúng có thể gây ra những tác hại đối với các sinh vật, bao gồm cả chúng ta”, Vápenka chỉ ra. Các nhà khoa học nói về các nghiên cứu cho thấy PFAS là nguyên nhân gây ra một số bệnh ung thư, bệnh tự miễn dịch hoặc ảnh hưởng đến tuyến giáp.

Sẽ có thêm những thay đổi

Các bước tiếp theo sẽ được thực hiện sau lệnh cấm PFAS. Năm tới, các cơ sở ăn uống sẽ phải cho phép khách hàng mang thức ăn hoặc đồ uống đi trong hộp đựng riêng của họ. Một năm sau, người dân trên khắp Liên minh Châu Âu sẽ thấy một biểu tượng thống nhất để phân loại – điều này nhằm giúp xác định loại rác thải mà một gói hàng cụ thể thuộc về.

Từ năm 2030, tất cả bao bì sẽ phải có thể tái chế. Nhựa dùng một lần sẽ bị cấm hoàn toàn, và phần còn lại phải chứa một tỷ lệ bắt buộc vật liệu tái chế. Và các gói hàng – ví dụ như được gửi bởi các cửa hàng trực tuyến – sẽ không được chứa quá nhiều đệm khí, xốp polystyrene hoặc màng bọc bong bóng. Các nhà bán lẻ và chính quyền phần lớn hoan nghênh những thay đổi này, nhưng họ thiếu thông tin chi tiết về việc thực hiện quy định của châu Âu.

Các công ty đã chuẩn bị cho những thay đổi này trong vài năm. “Chúng tôi đang dần đơn giản hóa thiết kế chai PET, hỗ trợ việc sử dụng vật liệu trong suốt gắn vào nắp chai”, ông David Zavadil, quản lý của Plastipak, giải thích.

Điều này sẽ đơn giản hóa việc tái chế. Ngoài các nhà sản xuất bao bì, quy định của châu Âu cũng sẽ ảnh hưởng đến các nhà bán lẻ và nhà sản xuất thực phẩm. “Phải có tuyên bố tuân thủ các yêu cầu của châu Âu. Đồng thời, nếu có cuộc kiểm tra, chúng tôi phải có khả năng cung cấp tài liệu kỹ thuật”, ông Jiří Hájek, trưởng bộ phận phát triển tại Sencor, cho biết.

Khi đóng gói sản phẩm, họ đang tăng tỷ lệ vật liệu có thể tái chế – tương tự như các nhà sản xuất chai. “Bước tiếp theo là thay thế chất độn polystyrene bằng vật liệu tái chế, và sau đó là thay thế bao bì nhựa,” ông Hájek nêu rõ.

Chúng ta không biết điều gì sẽ được áp dụng, các nguồn tin trong ngành cho biết

Tuy nhiên, các công ty vẫn chưa biết chính xác những gì sẽ được áp dụng trong những năm tới. Các yêu cầu về bao bì của EU sẽ thay đổi dần dần cho đến năm 2030. “Chúng tôi thiếu phương pháp luận để đánh giá tính khả thi của quy định này, vì vậy chúng tôi thực sự phải đầu tư, nhưng chúng tôi không biết phải làm gì với nó, chúng tôi không biết chi tiết,” bà Iva Werbynská từ Viện Bao bì SYBA nhấn mạnh.

“Thay đổi bao bì, phát triển một loại bao bì mới là một dự án kéo dài hai năm, và Ủy ban Châu Âu sẽ ban hành một quy định kỹ thuật ba tháng trước khi tiêu chuẩn kỹ thuật có hiệu lực. Điều này hoàn toàn không khả thi, không thể giải quyết được,” ông Tomáš Prouza, chủ tịch Hiệp hội Thương mại và Du lịch Séc (SOCR), chỉ trích.

Các công ty và tổ chức chuyên nghiệp đang yêu cầu Ủy ban Châu Âu đưa ra giải pháp, và Bộ Môi trường cũng đang đàm phán. Bộ muốn hợp nhất một số bước để tiết kiệm chi phí.

"Vấn đề nằm ở khâu thực hiện. Nói một cách đơn giản. Bạn có một chai nhựa. Giờ thì bạn có nhãn PET và số hiệu của nó ở dưới đáy. Nhãn đó dự kiến ​​sẽ biến mất vào ngày 12 tháng 8, để rồi sáu tháng sau sẽ quay trở lại với một loại nhãn khác như mã QR. Vì Chúa - tại sao chúng ta không làm tất cả trong một lần? Một lần như vậy sẽ tốn 16 tỷ ", Bộ trưởng Môi trường Igor Červený (Motoristé) nói.

“Điều này chắc chắn sẽ dẫn đến tăng giá trên toàn bộ chuỗi cung ứng ở tất cả các loại hàng tiêu dùng. Từ bán lẻ đến ô tô đến công nghiệp nặng,” ông Werbynská nói. Theo ước tính của các thương nhân SOCR, mỗi lần thay đổi có thể khiến người tiêu dùng phải trả thêm ba korun. Tổng cộng, các hộ gia đình có thể phải trả thêm tới sáu nghìn korun trong những năm tới.

MP (tổng hợp)