Phí khai thác nước ngầm sẽ tăng lên tới 250% từ tháng 4 năm sau. Liên minh đang thúc đẩy sự thay đổi này bằng cách dán nhãn vào Luật Chăm sóc Sức khỏe Thực vật, mà không cần thủ tục lấy ý kiến ​​thông thường. Bộ Nông nghiệp đã dự kiến ​​thu được hai tỷ korun từ phí trong dự thảo ngân sách năm 2027, mặc dù sự thay đổi này vẫn chưa được phê duyệt. Ngoài ra, các vùng có thể mất hàng trăm triệu korun, trong đó họ đóng góp cho các đô thị để cấp nước và hệ thống xử lý nước thải.

Hiện tại, một mét khối nước ngầm dùng cho sinh hoạt dân cư được trả hai korun, nhưng nay sẽ là bảy korun. Đối với các hình thức khai thác khác, phí sẽ tăng từ ba lên bảy korun. Đề xuất của nghị sĩ Karel Tureček thuộc ANO đã được Ủy ban Nông nghiệp Hạ viện ủng hộ vào thứ Ba. Tuy nhiên, các nghị sĩ vẫn chưa quyết định có thông qua đề xuất này hay không. "Hành động của đồng nghiệp Tureček và toàn bộ liên minh chính phủ mang đậm dấu ấn của sự kiêu ngạo quyền lực và nỗ lực ép buộc thay đổi bằng vũ lực, bất chấp mọi thứ," cựu Bộ trưởng Nông nghiệp và thành viên Ủy ban Nông nghiệp Marek Výborný (KDU-ČSL) nói. Ông ủng hộ việc tăng phí, nhưng phản đối phương pháp phê duyệt và thu tiền từ các tỉnh.

Hai tỷ trước khi luật được thông qua

Tureček đã vội vàng đệ trình bản sửa đổi vào ngày 20 tháng 10 đối với bản sửa đổi liên quan đến bảo vệ thực vật và thuốc trừ sâu. Do đó, bản sửa đổi Luật Nước đã không trải qua lần đọc đầu tiên riêng biệt hoặc thủ tục lấy ý kiến ​​của chính phủ thông thường.

Tuy nhiên, chính phủ đã tính đến nguồn thu nhập mới này từ trước. Dự thảo ngân sách năm 2027 của Bộ Nông nghiệp bao gồm hai tỷ korun từ phí nước ngầm. Đây là thu nhập dự kiến ​​của bộ, chứ không phải tổng doanh thu từ phí.

Ngày 8 tháng 10, Hội đồng Ngân sách Quốc gia chỉ ra rằng nguồn thu nhập này không có cơ sở trong luật hiện hành và làm tăng khung chi tiêu của ngân sách. Đề xuất liên quan chỉ xuất hiện sau đó mười hai ngày.

Một số văn bản pháp quy đã bị Tòa án Hiến pháp hủy bỏ trong quá khứ vì chúng không liên quan đủ đến luật đang được thảo luận. Không chắc liệu kết luận tương tự có áp dụng ở đây hay không.

Hãy làm ngay bây giờ

Tureček bảo vệ việc phê duyệt nhanh chóng tại cuộc họp ủy ban hôm thứ Ba bằng cách nói rằng các chính trị gia đã nhiều lần trì hoãn việc điều chỉnh mức phí. "Và đây là kết quả của hai mươi lăm năm không hành động," ông nói. Theo ông, Luật Nước sẽ được thảo luận lại vào năm tới và mọi thiếu sót có thể được giải quyết vào lúc đó. "Nhưng hãy làm ngay bây giờ," ông thúc giục các nghị sĩ.

Mặt khác, Výborný đề nghị rút lại văn bản pháp quy và hoàn tất việc thay đổi. Ông đề cập đến sửa đổi Luật về Cơ quan Khảo sát và Địa chính, hiện đang trong lần đọc đầu tiên. Ông thừa nhận rằng đó cũng sẽ là một văn bản pháp quy, nhưng đề nghị thảo luận nhanh chóng sau khi đạt được thỏa thuận về việc phân bổ tiền.

Các tỉnh trưởng đều bất ngờ

Hiện tại, các tỉnh nhận được một nửa doanh thu phí, nửa còn lại thuộc về Quỹ Môi trường Nhà nước. Sáu phần bảy số tiền mới sẽ được chuyển vào ngân sách nhà nước thông qua Bộ Nông nghiệp và một phần bảy vào quỹ. Các tỉnh sẽ mất đi phần chia hiện tại của mình.

Theo ông Výborný, điều này tương đương với khoảng 365 triệu korun mỗi năm, được sử dụng cho cơ sở hạ tầng quản lý nước và các tài khoản đặc biệt để giải quyết các mối đe dọa hoặc ô nhiễm nguồn nước. Theo ông, liên minh cầm quyền đã không tham khảo ý kiến ​​của các thống đốc thuộc các đảng cầm quyền về sự thay đổi này, do đó họ rất bất ngờ trước đề xuất.

Tỉnh trưởng tỉnh Trung Séc, bà Petra Pecková (STAN) viết trên mạng X rằng tỉnh này nhận được khoảng 55 triệu korun mỗi năm từ phí. Đồng thời, bà phân bổ từ 150 đến 170 triệu korun từ nguồn lực riêng của mình cho các đô thị để thực hiện các dự án cấp nước, hệ thống thoát nước và nhà máy xử lý nước thải.

“Vì vậy, đây không phải là tiền sẽ nằm im một chỗ,” bà nói. Thị trưởng Dřínov, bà Šárka Kořánová, đã viết trong phần thảo luận dưới bài đăng rằng nhờ trợ cấp khu vực, thành phố đã xây dựng hệ thống thoát nước thải, nhà máy xử lý nước thải và một phần hệ thống cấp nước. Nếu không có số tiền này, điều đó sẽ không thể thực hiện được.

Do đó, ông Tureček đề xuất bồi thường khoảng 360 triệu korun mỗi năm cho các khu vực. Ủy ban đã ủng hộ đề xuất này bằng một nghị quyết, nhưng không giống như tỷ lệ phân bổ theo luật định hiện hành, như một số người có mặt đã chỉ ra, điều này không đảm bảo các khu vực sẽ nhận được tiền.

Các nhà sản xuất cũng phản đối

Đại diện của nông dân, nhà sản xuất thực phẩm và các nhà máy bia đã lên tiếng phản đối hình thức tăng giá tại ủy ban. “Mỗi đề xuất như vậy cần phải được đánh giá tác động của nó”, ông Petr Slunečko, giám đốc Hiệp hội các nhà máy bia và mạch nha Séc, cho biết. Theo ông, các nhà máy bia đầu tư vào việc tiết kiệm nước và có thể phản ánh chi phí mới vào giá cả. Nông dân và nhà sản xuất thực phẩm kêu gọi mức giá thấp hơn cho ngành của họ.

Về lâu dài, nước ngầm được trả ít hơn nước mặt, loại nước mà theo lý lẽ đưa ra cho đề xuất của Tureček, có giá từ 5,26 đến 9,09 korun mỗi mét khối. “Việc ước tính giá nước từ nguồn nước mặt và nước ngầm là hợp lý”, ông Výborný nói.

Nếu công ty cấp nước chỉ lấy nước ngầm và chuyển toàn bộ khoản tăng phí cho khách hàng, một hộ gia đình tiêu thụ 100 mét khối mỗi năm sẽ phải trả thêm khoảng 500 korun chưa bao gồm thuế DPH. Tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào nguồn nước và chi phí của các công ty cấp nước.

Hạ viện sẽ quyết định về đề xuất này ở lần đọc thứ ba. Thượng viện và Tổng thống sẽ theo sau.

MP (tổng hợp)